Bị khởi tố cùng 13 người liên quan về 3 tội danh, Hiệp “Đen” đã thừa nhận hành vi và khai rõ các đồng phạm tại cơ quan điều tra. Vậy việc khai báo này có được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự? Luật sư phân tích các quy định pháp luật và điều kiện để bị can được xem xét giảm nhẹ hình phạt.

Hiệp "Đen” cùng 13 bị can bị khởi tố về 3 tội danh

Ngày 6/11, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM (Phòng Cảnh sát hình sự) đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Tuấn Hiệp (tức Hiệp “Đen”, SN 1971), Nguyễn Sơn Lâm, Nguyễn Trung Nghĩa, Trịnh Quốc Long, Nguyễn Văn Nghĩa, Lâm Duy Bảo Sơn (Sơn “Mặt Quỷ”), Nguyễn Văn Hùng, Lâm Cường, Bùi Quốc Toản, Hồ Văn Hới, Nguyễn Thị Trang, Đỗ Ngọc Toàn, Trần Ngọc Quý và Đặng Hữu Nam để điều tra về các tội danh: Đưa trái phép thông tin lên mạng máy tính, mạng viễn thông; Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự và Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.

Hiệp “Đen” tại cơ quan điều tra. Ảnh: Công an TP.HCM.

Theo kết quả điều tra, Hiệp “Đen” là chủ khách sạn Hồng Hạnh tại xã Hiệp Phước (TP.HCM). Từ năm 2017, đối tượng sử dụng tài khoản Facebook “Nguyễn Tuấn Hiệp” thường xuyên đăng tải các video giao lưu, ăn uống để thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng.

Muốn được nổi tiếng, tung hô và tạo dựng hình ảnh có thế lực, Hiệp “Đen” đã bàn bạc với các đối tượng quen biết để dàn dựng những đoạn phim ngắn về “anh em giang hồ”, sau đó đăng lên YouTube, Facebook, TikTok. Nội dung các clip thể hiện cảnh rượt đuổi, đánh nhau, sử dụng gậy và súng giải quyết mâu thuẫn, xây dựng hình ảnh Hiệp là “đại ca” (được gọi là “A2”).

Trong đó, cơ quan điều tra đã làm rõ một đoạn video dài 39 giây do Hiệp “Đen” phân vai, dàn dựng cảnh một đôi nam nữ bị đuổi đánh rồi gặp nhóm của Hiệp. Sau đó, Hiệp cầm súng mô hình ra hiệu cho đồng bọn xông vào rượt đuổi, đánh đập nhóm còn lại.

Đến ngày 15/6/2020, Trịnh Quốc Long (tự Long “Dê”) sử dụng tài khoản TikTok “Longdebd1978” đăng tải đoạn video trên để câu lượt xem, lượt thích và tăng tương tác. Việc phát tán các clip bạo lực này nhằm khuếch đại thanh thế cho Hiệp cùng các đối tượng trong giới giang hồ.

Mở rộng điều tra, Phòng Cảnh sát hình sự xác định Nguyễn Tuấn Hiệp cùng Nguyễn Sơn Lâm và Nguyễn Trung Nghĩa còn thực hiện hành vi cho vay lãi nặng. Hiệp góp tiền cùng hai đối tượng này cho người khác vay với lãi suất từ 10%/tháng trở lên (tương đương 120%/năm).

Khám xét khẩn cấp nơi ở của Hiệp tại khách sạn Hồng Hạnh, lực lượng chức năng phát hiện trên trần phòng ngủ có giấu một khẩu súng hơi báng gỗ, được xác định là vũ khí quân dụng.

Tại cơ quan điều tra, Hiệp thừa nhận toàn bộ hành vi, khai rõ các đồng phạm; khai số vàng thường đeo trong các hình ảnh, video trên mạng đều là vàng giả, mua ngoài chợ để tạo vẻ ngoài giống “xã hội đen”.

Hiệp “Đen” khai rõ 13 người liên quan: Có được xem xét tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự?

Trao đổi với PV Dân Việt, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết, trong vụ án này, một vấn đề khác đáng chú ý là trách nhiệm hình sự của Hiệp trong mối quan hệ với 13 bị can còn lại.

Theo nguyên tắc xử lý đồng phạm, người giữ vai trò tổ chức, chủ mưu hoặc chỉ huy có thể phải chịu trách nhiệm hình sự nghiêm khắc hơn người thực hành hoặc người giúp sức có vai trò thứ yếu.

Tuy nhiên, trách nhiệm hình sự phải được cá thể hóa trên cơ sở hành vi, lỗi và mức độ tham gia của từng người. Không thể chỉ vì một người được gọi là “đàn em” hoặc xuất hiện trong video mà mặc nhiên xác định họ là đồng phạm trong tất cả các hành vi của người cầm đầu.

Hiệp “Đen” cùng một số bị can và tang vật vụ án tại cơ quan điều tra. Ảnh: Công an TP.HCM.

Về việc Hiệp đã thừa nhận hành vi của mình và khai rõ những người liên quan, luật sư cho rằng đây là những yếu tố có thể được xem xét khi đánh giá thái độ khai báo và mức độ hợp tác của bị can.

Theo điểm s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Đồng thời, điểm t cùng khoản quy định tình tiết giảm nhẹ đối với người tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc giải quyết vụ án.

Như vậy, nếu Hiệp khai báo trung thực, đầy đủ về hành vi của bản thân thì có cơ sở xem xét áp dụng tình tiết giảm nhẹ thành khẩn khai báo.

Trường hợp Hiệp còn chủ động cung cấp thông tin quan trọng, giúp cơ quan điều tra làm rõ hành vi của các đồng phạm, phát hiện thêm tội phạm hoặc thu thập chứng cứ có giá trị thì có thể được xem xét thêm tình tiết tích cực hợp tác.

Tuy nhiên, theo luật sư Hoàng Hà, việc khai rõ 13 người liên quan không đồng nghĩa với việc Hiệp đương nhiên được hưởng cả hai tình tiết giảm nhẹ. Cơ quan tiến hành tố tụng phải đánh giá nội dung, mức độ và hiệu quả thực tế của việc hợp tác.

Pháp luật nghiêm trị người chủ mưu, cầm đầu nhưng đồng thời cũng có chính sách khoan hồng đối với người thành khẩn khai báo, tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm. Hai nguyên tắc này không mâu thuẫn mà cần được xem xét đồng thời khi quyết định hình phạt.

Nếu sau này Hiệp bị kết án về cả ba tội danh, Tòa án sẽ quyết định hình phạt đối với từng tội và tổng hợp hình phạt theo Điều 55 Bộ luật Hình sự, trên cơ sở đánh giá đầy đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và vai trò thực tế của bị cáo.

Theo nguyên tắc tổng hợp hình phạt, nếu các hình phạt đã tuyên cùng là cải tạo không giam giữ hoặc cùng là tù có thời hạn thì các hình phạt đó được cộng lại thành hình phạt chung, nhưng không vượt quá 3 năm đối với hình phạt cải tạo không giam giữ và 30 năm đối với hình phạt tù có thời hạn.

Nếu hình phạt nặng nhất trong số các hình phạt đã tuyên là tù chung thân thì hình phạt chung là tù chung thân.

Luật sư Hoàng Hà nói thêm, việc xử lý nghiêm những người lợi dụng mạng xã hội để phô trương bạo lực, tạo thanh thế phục vụ hoạt động phạm pháp là cần thiết. Tuy nhiên, việc xử lý phải dựa trên chứng cứ và các dấu hiệu cấu thành tội phạm, không thể chỉ căn cứ vào hình ảnh giang hồ hay tính chất phản cảm của nội dung được đăng tải.

Pháp luật không trừng phạt một người chỉ vì họ muốn nổi tiếng bằng hình ảnh giang hồ, nhưng cũng không thể để những video được gọi là giải trí trở thành vỏ bọc cho các hoạt động phạm pháp.

Đây là ranh giới cần được làm rõ trong quá trình giải quyết vụ án, đồng thời phải bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội và quyền được xét xử công bằng của tất cả các bị can.